Mporeite na mou peite ti glossa milo parakalo?

Mporeite na mou peite ti glossa milo parakalo?

  Όλοι  γνωρίζουμε  ότι  γεωγραφικά  βρισκόμαστε  στο  χώρο  που  ονομάζεται  Ελλάδα. Άρα, είμαστε  Έλληνες  και  η  γλώσσα την  οποία  μιλάμε  είναι  τα  ελληνικά. Όλα  αυτά  σε  πολύ  θεωρητικό επίπεδο. Στην  πραγματικότητα  πόσοι  από  εμάς  γνωρίζουμε  τι  σημαίνει  να  μιλάμε  την  ελληνική  γλώσσα; Και  τελικά  αυτό  το  γλωσσικό  μόρφωμα  που  χρησιμοποιούμε  για  να  εκφράσουμε  τη  σκέψη  μας,  προφορικά  ή  γραπτά, είναι  όντως  «ελληνική  γλώσσα» ή  απλώς  συνιστά  ένα  κράμα ποικίλων   φθογγολογικών στοιχείων μη υποταγμένων σε γραμματικοσυντακτικές νόρμες, το οποίο συμβατικά καταλήξαμε να ονομάζουμε "γλωσσικό";

  Η  γλώσσα  είναι  ένας  ζωντανός  οργανισμός  που αποτελεί  αποτύπωση  διάφορων πολιτικών, κοινωνικών, πολιτιστικών, πνευματικών  και  ιδεολογικών  ζυμώσεων  των  ατόμων  που  συγκροτούν  ένα  ορισμένο  κοινωνικό  σύνολο (όχι  απαραίτητα  ενταγμένο  σε  ένα  συγκεκριμένο  γεωγραφικό  χώρο, γιατί  την  ίδια  γλώσσα  μπορεί  να  μιλούν  εκατομμύρια  άτομα  ανά  τον  κόσμο). Αν δεχτούμε, λοιπόν, ότι  η  γλώσσα  είναι  ένας  καθρέφτης  που  αντανακλά  τους  χρήστες  της, τότε  τι  είναι  αυτό  που  απεικονίζει  ο  σύγχρονος  καθρέφτης  της γλώσσας;   

  Ας  γίνουμε  νοεροί  περιηγητές  στον  τόπο  μας. Μπορούμε  να  περιδιαβούμε  τους  δρόμους  της  Αθήνας, να  αφουγκραστούμε  τις  συζητήσεις  μαθητών  στα  προαύλια των  σχολείων, να  εξερευνήσουμε  τις  δραστηριότητες  των  νεαρών  ατόμων  όταν  πατούν  το κουμπί  για  να  ανοίξει  ο  υπολογιστής  τους  ή  όταν  πληκτρολογούν  ένα  μήνυμα  στην – τελευταίας  τεχνολογίας – οθόνη  αφής  του  κινητού  τους. Τι  παρατηρούμε; Ότι  κυριαρχούν  περισσότερο  τα  αγγλοποιημένα  ελληνικά (gleeklish) παρά  τα  «επίσημα» ελληνικά. Και  τι  ορίζουμε  ως  «επίσημα»  ελληνικά; Αυτά  που  έχουν  διαμορφωθεί  στο  διάβα  των  αιώνων  και  αναδεικνύουν  μια  γλώσσα  η  οποία  κατόρθωσε  να  διατηρήσει  την  ενότητα  της  παρά  τις  πιέσεις  που  άσκησε  ο  χρόνος  πάνω  της.

  Στις  μέρες  μας, όμως, αυτή  η  ενότητα  φαίνεται  να  κλυδωνίζεται  στα  πλαίσια  του  οράματος  ενός  «παγκόσμιου  χωριού», το  οποίο  αποκτά  υπόσταση  μέσω  των  διαδικτυακών  σελίδων  και  κυβερνοχώρων  επικοινωνίας, όπου  οι  χρήστες  επιλέγουν  να  ανταλλάξουν  απόψεις  με  λατινικούς  χαρακτήρες  παραμερίζοντας  γραμματικούς  και  ορθογραφικούς  κανόνες  για  λόγους  «ευκολίας». Γιατί  ζούμε  στην  εποχή  της  ταχύτητας  και  της  τεχνολογίας, πράγμα  που  σημαίνει  ότι  όλα  πρέπει  να  είναι  εύκολα  και  γρήγορα.  

  Έτσι  και  η  γλώσσα  θα  πρέπει  να  υφίσταται  στην  πιο  απλοποιημένη  μορφή  της, για  να  υπηρετήσει  τις  ανάγκες  μιας  ολοένα  εξελισσόμενης  κοινωνίας. Ωστόσο, εάν  η  γλώσσα  προσαρμοστεί  πλήρως  στις  τεχνολογικές  απαιτήσεις, τότε  η  κοινωνία  θα  πάψει  να  είναι  εξελισσόμενη. Διότι  πώς  μπορεί  να  εξελίξει  τη  σκέψη  της  μια  κοινωνία  που  δεν  καλλιεργεί  το  νου  με  πολύπλοκες  γλωσσικές  δομές; 

  Η  πολυπλοκότητα – και  όχι  η  ευκολία – οδηγεί  σε  πρόοδο  με  θετικές  προεκτάσεις. Και  εμείς ως Έλληνες  έχουμε  την  ευλογία  να  «λαλούμε»  σε  μια  γλώσσα  με  πολύπλοκη  δομή, που  αποτέλεσε        (και  αποτελεί)  πηγή  έμπνευσης  και  θαυμασμού  για  πολλούς  επιστήμονες  και  απλούς  ανθρώπους  ανά  τον  κόσμο. Αυτό  υποστηρίζει  άλλωστε  και  ο  Βρετανός  γλωσσολόγος  R.H. Robins  στο  έργο  του  A short  history  of  linguistics : « Ο  ελληνικός  θρίαμβος  στον  πνευματικό  πολιτισμό  είναι  ότι  έδωσε  τόσα  πολλά  σε  τόσους  πολλούς  τομείς […] . Τα  επιτεύγματα  τους  στον  τομέα  της  γλωσσολογίας  όπου  ήταν  εξαιρετικά  δυνατοί  [οι  Έλληνες], δηλαδή στη θεωρία   της  γραμματικής  και  στη  γραμματική  περιγραφή  της  γλώσσας, είναι  τόσο  ισχυρά, ώστε  και  να  αξίζει  να  μελετηθούν  και  να  αντέχουν  στην  κριτική. Επίσης  είναι  τέτοια  που  να  εμπνέουν  την  ευγνωμοσύνη  και  το  θαυμασμό  μας».   

  Αν, λοιπόν, τέτοια  αντίληψη  έχουν  άλλοι  λαοί  για  την  ελληνική  γλώσσα, εμείς  που  είμαστε  φορείς  και  χρήστες  της, πώς  μπορούμε  να  επιτρέπουμε  στον  εαυτό  μας  να  την  κακομεταχειριζόμαστε  και  να  την  απλοποιούμε; Επομένως  ας  συναισθανθούμε  την  αξία  της  και  ας  είμαστε  περήφανοι για  την  πολυπλοκότητα  των  κανόνων  της, γιατί , όπως  υποστήριξε  και  ο  Οδυσσέας  Ελύτης : «Η  Ελληνική [γλώσσα]  είναι  το  μεγάλο  καμάρι  μας  και  το  μεγάλο  μας  στήριγμα».

  Κυριακή Βασάλου, φιλόλογος